5.Nesil Uçak Bilmecesi?

ABD’nin 5.nesil F35 uçaklarını vermemesi sonrası piyasada dolaşan SU35 ve SU57 uçakları ile ilgili bunlarda 5.nesil uçaklar bunları alalım söylemlerini sizler için araştırdık.

Öncelikle 5. nesil savaş uçağının ne olduğunu tanımlayarak başlayalım.

Bu uçakların en önemli özelliği savaş kabiliyetleri değil, savaşı yönetebilme yetenekleridir. Üzerlerinde taşıdıkları özel geliştirilmiş bilgisayar ve yapay zeka sistemleri sayesinde savaş anında rakip uçakların pozisyonlarına ve manevralarına göre yapabilecekleri atakları önceden hesap ederek, kendi yönetimindeki uçakları bu uçaklara karşı yönlendirerek imha etmelerini sağlamaktadırlar.

Bir uçağın 5. Nesil sayılabilmesi için taşıması gereken 3 temel özellik

  • 1- Yapay zeka savaş simülasyon bilgisayarı
  • 2- Üstün görünmezlik özelliği
  • 3 – Gelişmiş aviyonik sistemler ( uçuş kontrol ve manevra sistemleri )

5. Nesil savaş uçağı konusunun bu kadar karmaşık olmasının sebebi aslında bu konuda net bir tanım yapan yetkili merci olmamasıdır. Yukarıda saydığımız özellikleri barındırdığını iddia eden uçaklar olsa da tam anlamıyla operasyonel olarak bu özelliklerle piyasada yer alan uçak bulunmamaktadır.

Yapay Zeka Savaş Simülatörü Bilgisayarı

Yazımızın başında da söylediğimiz gibi 5.nesil savaş uçaklarının asıl görevi savaşmak değil havadaki savaşı yönetmektir. Yani bu uçaklar ALFA KURT görevi görürler ve sürülerini yönetirler.

Şöyle bir senaryo düşünün 1 adet F35 uçağı ve 15 adet F16’dan oluşan bir hava takımı düşünün, karşı tarafta ise 20 adet MİG 21’den oluşan başka bir takım var! Burada F35’in temel görevi karşı taraftaki 20 uçaktan birisi ile çarpışmak değil, yanındaki F16’lara karşıdaki uçakların mevcut konumlarını ve gelecekte yapabilecekleri atakları simüle ederek gerekli stratejileri sağlamaktır.

Peki bunu nasıl yapacak? Bunu yapmak için kendi gelişmiş radar sistemlerini, awacs uçaklarını, yer sistemleri ve uydu sinyallerini kullanacaktır. Bu kanallardan aldığı verileri yapay zeka bilgisayarları ile simüle ederek elde ettiği verileri kendi denetimindeki savaş uçakları ve yerdeki komuta kontrol merkezine ileterek görevini icra edecektir.

Üstün Görünmezlik Özelliği

Her ne kadar 5.Nesil savaş uçakları rakip uçaklara direkt olarak saldırmasalar da sonuçta bir savaş ortamında oldukları için rakip savaş uçakları ve yer sistemlerine hedef olabilmektedirler. işte bunu önleyebilmek veya en aza indirebilmek için radar sinyallerini absorbe eden ve minimum radar izi sağlayan gelişmiş kompozit malzemeler ile üretilen bir gövdeye sahiptirler.

Ayrıca silah sistemlerinin tamamı gövde içerisinde yer almaktadır ve sadece saldırı anında gövde yapısı bozulmaktadır ki bu an bu uçakların radar tespiti için en zayıf oldukları andır.

Gelişmiş Aviyonik Sistemler

Uçakların uçuş kontrol sistemlerini oluşturan elektronik aksamlara aviyonik denilmektedir. 5. Nesil savaş uçakları bir çok konuda aynı anda görev yaptıkları için pilotun bu bilgileri izlemesi ve değerlendirebilmesi için uçuş kontrolünden belirli bir süre de olsa fedakarlık yapması gerekiyor işte bu durumda uçak havadaki savaşın durumuna göre kendi uçuş düzenini sağlayarak görevini yapmaya devam etmektedir.

Hangi Uçaklar 5.Nesil Savaş Uçağı Özelliklerine Tam Olarak Sahip

Piyasada her gün yeni bir 5.nesil savaş uçağı modeli görmeye başladığımız şu günlerde bu konuyu teknik detayları ile cevaplandırıyoruz.

Dünya üzerinde aktif olarak kullanılan tek 5.nesil uçak türü şu anda F-22 Raptor’lardır. Amerikanın milyarlarca dolar harcayarak tek başına geliştirdiği bu uçaklar şu anda dünya üzerinde rakipsizdir. Bu özellikleri sebebiyle ABD F22’leri kimseye satmaya yanaşmamaktadır. F35’ler ise bu uçakların ticari versiyonudur diyebiliriz.

Peki her gün haberlerde 5.nesil diye duyduğumuz Rus yapımı SU 35, SU 57 ve Çin yapımı J20 neden 5.nesil değil.

Rus SU 35‘ten başlayalım. Çünkü aktif olarak havada olan ve 5.nesil olduğu iddia edilen tek uçak şu anda bu ama 80’li yıllarda geliştirilmeye başlanan bir uçak olması ve o dönemlerde bırakın yapay zekayı normal bilgisayarların bile zor bulunduğu bir ortamda geliştirilen bu uçakların savaş sistemleri kesinlikle bir F35 ile rekabet edebilecek düzeyde değildir.

Rus SU 57, Rusya’nın asıl 5. nesil savaş uçağı olarak tasarladığı uçak budur F22’ye rakip olmaları beklenmekteydi ama mali yetersizlikler ve teknolojik kısıtlamalar sebebiyle hala geliştirme aşamasındadır ve yakın zamanda da seri üretim gibi bir gelişme beklenmemektedir. Özellikle güçlü motorlarının termal izi sebebiyle düşman radarları tarafından kolay farkedilebilir olması bu uçakların en büyük eleştiri odaklarından biridir. Sadece birkaç adet prototip üretilmiştir. Hindistan ile ortak üretim yapmak için imzalanan anlaşma projenin uzaması ve istenilen performansı gösterememesi sebebiyle iptal edilmiştir. Zaten mali açıdan zorda olan proje bu çekilme ile yıkıma uğramış ve rafa kaldırılmıştır.

Çin J 20, Çin’in ABD F 22’ye rakip olarak geliştirmeye çalıştığı ama Rusya ile aynı sebeplerden dolayı bir türlü sahaya çıkaramadığı, efsanelerden ibaret kalan savaş uçağıdır. Hakkında fazla bir şey bilmediğimiz için teknik olarak yorum yapamıyoruz ama Çin’in taklit yeteneğinin böyle bir teknoloji harikası yaratmaya yetmediği aşikar…

TF-X, yerli 5. Nesil savaş uçağı projemiz ne durumda ve ne kadar gerçekçi, acı gerçeği en baştan söyleyelim şu andaki teknoloji ve mali yapımız ile bizim böyle bir uçak geliştirmemiz söz konusu değil zaten TF-X 5. nesil olması için geliştirilen bir uçak değil, TF-X 5. nesil uçaklara eşlik etmesi uyumlu olması ve F16’ların yerini alması için geliştirilen yerli avcı uçağı olarak tasarlanmaktadır. İlk gündeme geldiğinde 2023 yılında ilk uçuşunu yapacağı konuşulan uçak için şimdilerde 2030 yılları konuşulmakta ama bu bile gerçekçi bir tarih değil daha çok bekleyeceğiz!

HÜRJET Bizim için en gerçekçi ve faydalı olan Hürjet’in geliştirilmesi ve F16’ların yerine envantere sokulmasıdır. Teknoloji olarak henüz çok basit görünseler de bu uçaklar tamamiyle bizim geliştirdiğimiz ve civatasından motoruna kadar her parçasına hakim olduğumuz bir uçak ve iyi bir elektronik altyapı ve güçlü bir motorla orta vadede ülkemizin korunması için oldukça başarılı işler yapabilirler. Geliştirme konusunda da bu uçaklar bizim için ciddi referans olabileceklerdir. Ne olduğunu bilmediğimiz parçasını üretemediğimiz sürekli yaptırım tehditleri ile uğraştığımız !! gelişmiş !! silahlara para vermektense Hürjet’e yatırım yapmak uzun vadede bize çok şey kazandırır.

Peki F35, neden üretildi, ABD elindeki F22’leri satmak istemediği için askeri alandaki ticari başarısını devam ettirebilmek ve kendi silahlarını üretmek isteyen gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin gazını almak amacıyla ortaya attığı projedir. F22 gibi bir model varken bundan hiç yararlanılmadan sıfırdan tasarlanmaya başlanması sebebiyle maliyeti son derece yüksek çıkmış ve SU 57’de olduğu gibi sürekli üretim hataları ile gündem de yer bulmuştur ama şu bir gerçek ki bilgisayar sistemleri ve radarları şu anda F22’lerden bile daha gelişmiştir ki bu sistemlerin ileride F22’lere uygulanması ile ABD hem daha karlı hemde askeri açıdan daha başarılı bir hava kuvvetlerine sahip olabilecektir.

Kaynak 5. Nesil Uçaklar: https://fightersweep.com/10767/what-does-it-actually-mean-when-we-say-fifth-generation-fighter/

Kaynak SU 57 Seri Üretimi Yapılmayacak : https://www.businessinsider.com/russia-admits-defeat-su-57-not-going-into-mass-production-2018-7

Kerem DEMİR